Cor Klaassen & Kees NoormanDe verduurzaming van bestaande fabrieken is complex maar urgent. Dat was de centrale boodschap tijdens het kennisevent dat ORAM – een netwerk van bedrijven in de Metropoolregio Amsterdam – en KH Engineering op 8 mei organiseerden op locatie bij Tata Steel Nederland. Kees Noorman, directeur van ORAM, en Cor Klaassen, chief commercial officer bij KH Engineering, blikken terug op het event. Zo’n 120 ondernemers, technici, ingenieurs en beleidsmakers kwamen samen voor inzichten, praktijkverhalen en samenwerking rond een gezamenlijke uitdaging: hoe kun je bestaande fabrieken verduurzamen en toekomstbestendig maken?
De Amsterdamse haven kent dezelfde opgaven als andere industrieclusters in Nederland, maar dan extra geconcentreerd door het beperkte aantal hectares oppervlak: netcongestie, stikstofproblematiek en ruimtegebrek vormen forse obstakels op weg naar verduurzaming. ‘Als je als bedrijf van aardgas wilt overstappen op elektriciteit, maar het elektriciteitsnet zit vol, dan houdt het snel op’, stelt Kees Noorman, directeur van ORAM. Ook ruimtelijk is het zoeken naar balans: industrie, woningbouw en havenfuncties strijden om dezelfde vierkante meters. ‘We moeten voorkomen dat de industrie de schuld krijgt van het woningtekort, terwijl de bedrijven hier al decennialang zitten.’
Verduurzaming in lagen
Tijdens het event presenteerde KH Engineering zijn masterplan voor de verduurzaming van bestaande fabrieken in de procesindustrie. Geen dik rapport, maar een praktische methodiek. ‘We gebruiken het beeld van een ui’, legt Cor Klaassen, chief commercial officer bij KH Engineering, uit. ‘We pellen af, van buiten naar binnen, in lagen. Je begint met het simpelste: een nulmeting van je energiegebruik. Waar gebruik je energie voor, en hoeveel? Zijn er directe besparingen mogelijk door slimmere aansturing of samenwerking in energiegebruik met buurbedrijven?’ De volgende laag is het slim inzetten van bestaande technieken. Warmtepompen en restwarmtebenutting kunnen flinke besparingen opleveren. Pas daarna volgt de kern: het aanpassen en efficiënter maken van het eigen productieproces. ‘Dat is vaak het moeilijkst’, zegt Cor. ‘Maar soms wel noodzakelijk om echt toekomstbestendig te worden.’
Techniek én lange termijn
Hoewel de techniek zich steeds verder ontwikkelt, wringt het vaak bij de besluitvorming. Cor: ‘Veel bedrijven redeneren vanuit businesscases en terugverdientijden. Maar als je verduurzaming altijd afmeet aan rendement op de kortere termijn, dan loop je vast.’ Ook Kees herkent die spanning. ‘We moeten gaan denken in maatschappelijke waarde, niet alleen in euro’s. Het gaat om het voortbestaan van bedrijven in dit gebied. Als je niets doet, raak je uiteindelijk je bestaansrecht kwijt.’ Een treffende vergelijking van Serdar Erdag, accountmanager New Energy & Infrastructure bij KH Engineering, maakte tijdens het kennisevent indruk op het publiek: ‘Thuis eten is goedkoper, maar we gaan toch uit eten omdat het ons iets waard is. Zo moet je ook naar verduurzaming kijken.’
Mini-excursie Tata Steel
Een deel van de bezoekers kon tijdens het event een kijkje nemen op het terrein van Tata Steel Nederland. Voor velen was dat een eyeopener. ‘Er waren mensen bij die al jaren in de haven werken, maar geen idee hadden wat zich op het Tata-terrein allemaal afspeelt’, vertelt Cor. ‘Ze kwamen terug met een gevoel van verwondering én urgentie.’
Technisch, economisch én maatschappelijk
Naast de mini-excursie waren er verschillende gastsprekers. De presentaties van Tata Steel Nederland en VTTI (een groot energie-infrastructuurbedrijf) lieten zien dat verduurzaming geen abstract ideaal is, maar een concrete uitdaging waar dagelijks aan gewerkt wordt – soms met tientallen ingenieurs tegelijk. Ook vertegenwoordigers van banken, accountants en andere ketenpartners waren aanwezig. ‘Juist omdat verduurzaming niet alleen een technisch, maar ook een economisch en maatschappelijk vraagstuk is, moet je het met elkaar aanpakken’, vindt Kees. ‘Daarin zit ook de waarde van dit soort bijeenkomsten.’
Oproep tot samenwerking
Tijdens de afsluitende paneldiscussie kwam een duidelijke oproep uit de zaal: bedrijven moeten hun krachten bundelen in de belangenbehartiging richting Den Haag. Kees: ‘Dertien jaar geleden probeerde ik al duidelijk te maken dat de industrie zich beter moest organiseren. Nu is die behoefte urgenter dan ooit. Als iedereen alleen zijn eigen probleem aankaart, komt er geen beweging. Samen sta je sterker.’
Enthousiasme voor vervolg
Zowel ORAM als KH Engineering kijken tevreden terug op het event. De samenwerking verliep soepel, de inhoud was sterk en er zijn concrete vervolggesprekken met nieuwe relaties opgestart. Kees: ‘Wat ons betreft krijgt dit een jaarlijks vervolg. Zolang we het hoge niveau van sprekers en organisatie kunnen vasthouden, is daar zeker behoefte aan.’
Meer weten?
KH Engineering heeft zijn werkwijze en inzichten in het verduurzamen van bestaande fabrieken samengevat in een praktische whitepaper. Download deze via: khe.eu/masterplan-energietransitie-whitepaper.
Voor meer informatie over ORAM: oram.nl